چکیده مقاله : این پژوهش به منظور پایش و ارزیابی عوامل خطر محیطی و مدیریتی در مزرعه منتخب تولید قزل­آلای رنگین­کمان عاری از عوامل بیماری­زای خاص (SPF) در شهرستان تنکابن، استان مازندران انجام شد. برای این منظور، متغیرهای فیزیکی، شیمیایی و میکروبی آب ورودی و خروجی مزرعه شامل اکسیژن محلول، دما، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری­ها به مدت 6 ماه از خرداد تا آبان 1396 براساس روش­های استاندارد مورد سنجش قرار گرفتند. همچنین ماهیان موجود جهت بررسی احتمال آلودگی به ویروس­های IPN، IHN و VHS نمونه ­برداری شدند. مزرعه مورد بررسی دارای دو ورودی آب رودخانه و چشمه و نهر و دو خروجی آب رودخانه و چشمه و نهر بود. میانگین دما، اکسیژن محلول، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری­های­ آب ورودی رودخانه مزرعه به­ترتیب 14/1±86/15درجه­سانتی­گراد، 28/0±98/8 میلی­گرم در لیتر، 26/0± 36/8، 02/0± 1/0 میلی­گرم در لیتر، 2/0± 42/1 میلی­گرم در لیتر، 03/0± 04/0 میلی­گرم در لیتر، 03/±0 03/0 میلی­گرم در لیتر و 17/221  واحد پرگنه در میلی­لیتر، و برای آب خروجی رودخانه مزرعه به­ ترتیب 97/0 ± 27/16 درجه­ سانتی­گراد، 27/0± 72/8 میلی­گرم در لیتر، 18/0± 26/8، 02/0±02/0 میلی­گرم در لیتر، 36/0±88/1 میلی­گرم در لیتر، 1/0± 14/0 میلی­گرم در لیتر، 1/0± 14/0 میلی­گرم در لیتر و 17/411 واحد پرگنه در میلی­لیتر بود. هم­چنین، میانگین دما، اکسیژن محلول، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری­های­ آب ورودی چشمه و نهر مزرعه به ­ترتیب 73/0±5/16درجه­سانتی­گراد، 19/0±82/8 میلی­گرم در لیتر، 19/0± 14/8، 023/0± 1/0 میلی­گرم در لیتر83/0± 6/2 میلی­گرم در لیتر، 12/0± 13/0 میلی­گرم در لیتر، 11/0± 13/0 میلی­گرم در لیتر و 67/68  واحد پرگنه در میلی ­لیتر، و برای آب خروجی چشمه و نهر مزرعه به ­ترتیب 01/1 ± 08/16 درجه ­سانتی­گراد، 21/0± 7/8 میلی­گرم در لیتر، 26/0± 15/8، 02/0±02/0 میلی­گرم در لیتر، 67/0±07/3 میلی­گرم در لیتر، 18/0± 21/0 میلی­گرم در لیتر، 17/0± 2/0 میلی­ گرم در لیتر و 0/186 واحد پرگنه در میلی­ لیتر بود. براساس داده­های بدست ­آمده، مقادیر pH و آمونیاک آب به­ عنوان عوامل خطر برای آب رودخانه و چشمه و نهر در این مزرعه محسوب شدند. بعلاوه، آزمایش­های ویروس ­شناسی نیز نشان­ دادند که ماهیان پرورشی مزرعه آلوده به ویروس­های IPN، IHN و VHS نبودند. به­ طورکلی، فراسنجه­ های محیطی و مدیریتی در مزرعه منتخب شهرستان تنکابن، استان مازندران برای پرورش قزل ­آلای رنگین­ کمان عاری از عوامل بیماری­زای خاص مناسب و قابل قبول ارزیابی شدند.