چکیده مقاله : در اين تحقيق اثرات حشره­ کش دیازینون بر برخی از شاخص­های خونی، بیوشیمیایی و ایمنی و بافت آبشش 180 قطعه بچه­ ماهی سیاه­کولی با میانگین وزن 1 تا 2 گرم در 6 گروه (5 گروه آزمایشی و یک گروه شاهد با 3 تکرار) بررسی شد. آزمایش ­ها بر اساس روش استاندارد OECD و به صورت ساکن انجام پذیرفت و هر روز پارامترهای مؤثر فیزیکی و شیمیایی آب از جملهpH  (2/8-7)، سختی کل (240 میلی گرم بر لیتر)، اکسیژن محلول (بیش از 7 میلی گرم بر لیتر) و درجه حرارت (1±25 درجه سانتیگراد) اندازه­ گیری و ثبت گردید. در ابتدا غلظت کشنده حشره کش دیازینون در 24، 48، 72 و 96 ساعت تعیین گردید و پس از آن بچه ­ماهیان به مدت 7 روز در معرض غلظت­های 25، 50 و 75 درصد غلظت کشنده قرار گرفتند. در پایان روز هفتم خون گیری انجام شد و برخی از شاخص­های خونی، بیوشیمیایی و ایمنی مورد سنجش قرار گرفتند. همچنین جهت بررسی ضایعات میکروسکوپی و هیستوپاتولوژیک از بافت آبشش بچه ­ماهیان نمونه ­برداری شد. نتایج نشان داد که در تیمارهای 25، 50 و 75 درصد غلظت کشنده، مقادیر هموگلوبین، هماتوکریت، گلبول سفید، گلبول قرمز، لنفوسیت، مونوسیت، ائوزینوفیل، MCHC کمتر و مقدار نوتروفیل بیشتر از گروه شاهد بود و بین تیمارها با گروه شاهد از نظر مقادیر کورتیزول و کل ایمونوگلوبولین اختلاف معنی­دار وجود داشت (P<0.05) اما از نظر مقدار گلوکز اختلاف معنی داری بین آنها مشاهده نشد (P>0.05). قرار گرفتن آبشش بچه ماهیان در مجاورت سم نیز منجر به بروز پدیده­ هایی مانند نکروز، پرخونی، هایپرپلازی، چسبندگی و عریض شدن تیغه های اولیه گردید.